Chiến tranh Ukraina: Putin thất bại trong việc nhờ Tập Cận Bình giúp đỡ cụ thể

Dù không được nêu bật thành tựa lớn trang nhất, nhưng cuộc gặp gỡ giữa tổng thống Nga Vladimir Putin và chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình bên lề hội nghị thượng đỉnh Tổ Chức Hợp Tác Thượng Hải ở Uzbekistan cũng như sự kiện đảng cực hữu “chính thức” trở thành một thế lực chính trị hàng đầu tại Thụy Điển là hai chủ đề rất được báo chí Pháp ra ngày hôm nay 16/09/2022 quan tâm. 

Trong một khung nhỏ trên trang nhất của mình, bên trên một bức ảnh chụp chủ tịch Trung Quốc ngồi họp cùng với tổng thống Nga Valadimir Putin vào hôm qua, thứ Năm 15/09 tại Uzbekistan, nhật báo kinh tế Les Echos chạy tựa: “Matxcơva hoài công tìm kiếm một hậu thuẫn thực thụ của Bắc Kinh”. 

Tờ báo ghi nhận sự kiện là lần đầu tiên kể từ khi Nga xâm lược Ukraina, tổng thống Vladimir Putin đã gặp người đồng cấp Trung Quốc Tập Cận Bình. Mục tiêu của ông Putin là tìm được sự ủng hộ của chế độ Trung Quốc để đối phó với phương Tây. 

Les Echos: Putin không được gì ngoài các tuyên bố hữu nghị

Tuy nhiên, theo Les Echos, tổng thống Nga đã không thu hoạch được gì ngoài những lời tuyên bố long trọng từ phía chủ tịch Trung Quốc. Đối với tờ báo Pháp, “nếu Bắc Kinh, giống như New Delhi, đã gia tăng việc mua dầu của Nga, thì họ vẫn không cung cấp vũ khí. Mặt khác, các công ty Trung Quốc vẫn tránh thị trường Nga để không bị trừng phạt trên các thị trường phương Tây, vốn lớn hơn gấp 20 lần”. 

Tổng thống Nga Vladimir Putin họp với chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình tại Samarkand, Uzbekistan, ngày 15/09/2022. via REUTERS – SPUTNIK

Trong bài phân tích mang tựa đề: “Nga-Trung: Vladimir Putin tuyệt vọng tìm kiếm sự ủng hộ từ Tập Cận Bình”, Les Echos không ngần ngại mỉa mai: “Cuộc gặp đầu tiên, tại Uzbekistan, giữa tổng thống Nga và đồng nhiệm Trung Quốc kể từ khi quân đội Nga bắt đầu cuộc xâm lược Ukraina đã làm nảy sinh những tuyên bố hùng hồn về tình hữu nghị. Nhưng liên quan đến các dấu hiệu trợ giúp cụ thể, Điện Kremlin có khả năng phải kiên nhẫn thêm”. 

Tờ báo đã trích dẫn bà Tatiana Kastouéva-Jean, nhà nghiên cứu chuyên về Nga tại Viện Quan Hệ Quốc Tế Pháp IFRI ở Paris cho rằng: “Trong bối cảnh phải đối đầu với phương Tây, quan hệ với Trung Quốc mang ý nghĩa quyết định đối với Vladimir Putin, từ các hỗ trợ chính trị, cho đến vấn đề thị trường hydrocacbon, nguồn tài chính… Khả năng Nga vượt qua được giai đoạn khó khăn hiện tại phụ thuộc rất nhiều vào người bạn Trung Quốc”. 

Có điều là cho đến nay, ngoài những lời hay, ý đẹp về tình hữu nghị, quan hệ hợp tác và hội tụ quan điểm trong vấn đề chống phương Tây, Bắc Kinh vẫn cẩn thận không biến lời nói thành những hành động cụ thể để giúp đỡ Nga trong hồ sơ.Ukraina, không cung cấp vũ khí, cũng như không xuất khẩu các thành phần công nghiệp, bao gồm cả linh kiện bán dẫn rất cần thiết nhưng đang bị phương Tây cấm vận. 

Đối với Les Echos, đây thực sự là một vấn đề đau đầu cho các ngành công nghiệp, dân sự và quân sự của Nga, bởi vì trong thực tế, các công ty Trung Quốc đều tôn trọng các lệnh trừng phạt của phương Tây. Họ không quên rằng đối với họ, thị trường Mỹ bình quân quan trọng hơn gấp tám lần thị trường Nga.  

Theo tờ báo, nếu trước đây, Trung Quốc đã thận trọng như vậy, thì hiện nay, trong bối cảnh mà chuyên gia Tatiana Kastouéva-Jean ghi nhận là “thất bại quân sự trên chiến địa, và tâm lý hoài nghi về tương lai ngày càng mạnh trong giới tinh hoa Nga”, Vladimir Putin khó có thể nhận được nhiều từ Tập Cận Bình. 

Le Monde: Bắc Kinh hùng hồn hơn trong việc chống phương Tây

Trong bài phân tích về cuộc gặp Nga-Trung, Le Monde cũng ghi nhận việc “Vladimir Putin tìm kiếm sự ủng hộ chống phương Tây từ Tập Cận Bình”, nhưng nhấn mạnh đến việc tổng thống Nga cũng muốn Trung Quốc từ bỏ thái độ “trung lập” hình thức trong cuộc chiến Ukraina để dứt khoát hơn trong việc hậu thuẫn cho Nga. 

Le Monde đã trích lời nhà nghiên cứu Temur Umarov, chuyên gia về quan hệ Trung-Nga và Trung Á tại Quỹ Carnegie ở Matxcơva cho rằng: “Khi Nga phát động cuộc chiến chống Ukraina, họ không hề tính đến lợi ích cũng như phản ứng của Bắc Kinh – cũng như của các nước khác – do đó, các hành động của họ không hề dựa trên sự ủng hộ của bên này hay bên kia”.  

Vào lúc này, cũng theo chuyên gia Umarov, Vladimir Putin mong đợi sự ủng hộ từ người đồng cấp Trung Quốc cả trong hành động cũng  như trong phát biểu: “Nga đang cố gắng thúc đẩy Trung Quốc đi xa hơn nữa theo hướng đối đầu với phương Tây (…). Điều mà Putin mong đợi từ hội nghị thượng đỉnh Samarkand là những tuyên bố dứt khoát hơn của Bắc Kinh về việc chống lại quyền bá chủ toàn cầu của Mỹ. 

Trên vấn đề này, Le Monde ghi nhận hai tín hiệu thể hiện rõ ràng hậu thuẫn mà Bắc Kinh dành cho Matxcơva: Từ tháng Hai đến nay, Tập Cận Bình chưa bao giờ nói chuyện qua điện thoại với tổng thống Ukraina Volodymyr Zelensky và mới đây, khi đến Matxcơva để chuẩn bị cho cuộc gặp Putin-Tập Cận Bình vào hôm qua, nhân vật số ba trong chế độ Bắc Kinh là chủ tịch Quốc Hội Lật Chiến Thư đã không ngần ngại tuyên bố công khai rằng Trung Quốc “hoàn toàn hiểu rõ sự cần thiết của tất cả các biện pháp mà Nga thực hiện để bảo vệ các lợi ích cơ bản của mình” và “đang cung cấp sự giúp đỡ thông qua các hành động có phối hợp”. 

Le Monde nhắc lại rằng cho đến nay, dù gia tăng mua dầu và than của Nga, thì dường như Trung Quốc vẫn không cung cấp viện trợ quân sự cho Matxcơva. Tờ báo đã trích lời chuyên gia Temur Umarov cho rằng “Trung Quốc rất cẩn thận và tuân thủ chặt chẽ các lệnh trừng phạt quốc tế”, và trước mắt khó có chuyện các công ty Trung Quốc chuyển giao công nghệ dùng trong quân sự cho Nga.  

Thế nhưng chuyên gia này cũng cho rằng trong tương lai, Trung Quốc “sẽ thiết lập các cơ chế đặc biệt như họ đã làm với Iran và Bắc Triều Tiên, để xuất khẩu công nghệ trong khi vẫn thoát khỏi các lệnh trừng phạt”. 

RFI: Trọng Nghĩa

Bài này đã được đăng trong Bình luận. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.