Nga thua đậm trong cuộc chiến xâm lược Ukraina

Cây bút Dominique Moisi trên Les Echos nhận định « Nga, kẻ đại bại trong cuộc chiến ở Ukraina ». Tuy cuộc chiến tranh tiêu hao này vẫn chưa kết thúc, nhưng sau sáu tháng, đã có thể thấy rằng Nga là kẻ thất bại : thua thiệt so với các láng giềng phương Tây, và với một Trung Quốc mà Nga đã trở thành chư hầu.

Putin tự lao đầu vào bẫy của chính mình

Cuộc chiến tranh lạnh bắt đầu từ 1945 đến 1947 đã chấm dứt vào ngày 26/12/1991 với sự kiện Liên Xô tan rã. Hậu chiến tranh lạnh mở đầu hôm 24/02/2022 với việc Nga xâm lăng Ukraina. Hãy còn quá sớm để dùng những từ ngữ « chiến tranh lạnh mới », «khởi đầu cho đệ tam thế chiến», «phi toàn cầu hóa», «kỷ nguyên hỗn loạn», nhưng dù vậy cũng đã rút ra được một số bài học.

Cuộc phiêu lưu quân sự của Nga xem chừng phi lý. Một chuyên gia về Nga khẳng định «Putin không ngu ngốc», nhưng lạc hậu và hết sức vô trách nhiệm. Vào lúc khí hậu bị nóng lên và đại dịch, làm thế nào có thể mơ đến việc dùng vũ lực mở rộng lãnh thổ, đòi thêm phần bánh của mình trên thế giới ? Tác giả nhấn mạnh đến mối nguy hiểm của các chế độ độc tài trong việc khởi động và xử lý xung đột.

Tự đánh giá quá cao sức mạnh của mình và coi thường đối thủ, Putin đã tự mình lao vào cái bẫy mà ông ta đã giăng ra. Sau những thành công ở Gruzia, Crimé, Syria, Vladimir Putin tin rằng mình không chỉ là một nhà chiến thuật giỏi mà còn là chiến lược gia lớn, hậu duệ của Pierre Đại đế, tức người đã được định mệnh chọn lựa để tái lập sự vĩ đại của nước Nga. Và với logic ngày càng theo kiểu Stalin, xung quanh ông không có ai dám cảnh tỉnh.

Nga thành chư hầu Trung Quốc, NATO sắp có thêm hai thành viên Bắc Âu

Quyền lực khiến người ta bị cô lập và quyền lực tuyệt đối càng làm cô lập tuyệt đối. Trong thời chiến, các chế độ toàn trị vừa nguy hiểm lại vừa dễ tổn thương hơn hết vì biết rằng nếu bại trận, là mất đi quyền lực, nếu không mất mạng.

Chưa bên nào có thể giành hẳn chiến thắng, cho dù cán cân từ nay có vẻ nghiêng nhẹ về phía Kiev nhờ trợ giúp của phương Tây. Trên thực tế vào cuối mùa hè 2022, kẻ chịu thiệt hại nhiều nhất sau sáu tháng chiến tranh là nước Nga của Putin. Không chỉ vì bị rơi vào một cuộc chiến tiêu hao trước một đối thủ yếu hơn nhiều, mà còn vì không giành được chiến thắng, Matxcơva phải trả cái giá về địa chính trị là lệ thuộc quá nhiều vào Bắc Kinh. Cùng với thời gian, Nga dần dà trở thành đối tác cấp thấp của Trung Quốc và nay thì tình trạng này trở thành bắt buộc. Đó có phải là điều mà Putin tìm kiếm? Ông ta đã đạt được mục tiêu nào? Putin muốn «Phần Lan hóa» Ukraina, ông ta đã « NATO hóa » Phần Lan và Thụy Điển.

Cách đây 31 năm, khi Liên Xô sụp đổ, toàn cầu hóa và Mỹ hóa chừng như đi cùng với nhau. Các vụ khủng bố tháng Chín năm 2001, tiếp theo là khủng hoảng tài chánh 2008 và vụ Lehman Brothers đã tách rời hai hiện tượng trên. Phải chăng toàn cầu hóa thay vì khẳng định vai trò trung tâm của Hoa Kỳ, lại chuyển từ phương Tây sang châu Á ? Tác giả kết luận, sức mạnh quân sự có những hạn chế, nhất là khi số lượng vũ khí và binh lính không đủ để tạo ra sự khác biệt với chất lượng và quyết tâm của con người. Không chỉ Nga không tiến quân được mà còn có nguy cơ gây tai nạn nguyên tử, làm nguy hại cho hành tinh chúng ta.

Thụy My

***********

Putin đã tính toán, nhưng…

Cây bút bình luận Marion Van Renterghem nhận định, trong mưu đồ đế quốc của mình, Vladimir Putin đã dự kiến mọi thứ, ngoại trừ khát vọng không gì lay chuyển của người Ukraina, sẵn sàng hy sinh cả tính mạng để đất nước gia nhập thế giới dân chủ. Tổng thống của đất nước rộng lớn nhất hành tinh dù vậy đã ở rất gần mục tiêu. Ông ta đã thành công trong việc tạo dựng được quyền lực tuyệt đối, đã khiến đa số dân Nga chấp nhận tình trạng nghèo khó qua việc ru ngủ họ bằng niềm kiêu hãnh dân tộc chủ nghĩa và đàn áp những người sáng suốt. Putin để cho các nhà tài phiệt làm giàu và đặt họ trong vòng kiểm soát, dùng dầu khí để bắt làm con tin các nước Liên Hiệp Châu Âu. Ông chủ điện Kremlin khôn ngoan lợi dụng những điểm yếu của phương Tây khi họ do dự giữa các giá trị và lợi ích.

Chỉ cần bước qua một giai đoạn chiến lược là giấc mơ lớn của Vladimir Putin sẽ thành hiện thực. Putin không thể nghĩ rằng Nga, cường quốc nguyên tử trải dài trên 11 múi giờ có thể bị đe dọa. Sau khi biến Belarus thành chư hầu ngoan ngoãn, ám ảnh của Putin là chinh phục cho được mảnh đất bị tách khỏi Liên Xô, vùng ảnh hưởng và vùng đệm của mình là Ukraina. Đã nhiều lần Vladimir Putin trắc nghiệm Hoa Kỳ và châu Âu. Năm 2013, tổng thống Mỹ Barack Obama lùi bước, không tôn trọng lằn ranh đỏ do chính mình vạch ra khi nhà độc tài Syria dùng vũ khí hóa học giết dân. Một năm sau, phương Tây chỉ có phản ứng yếu ớt khi Matxcơva ngang nhiên sáp nhập Crimée của Ukraina và xúi giục quân ly khai nổi dậy ở Donbass. Việc gia nhập NATO của Ukraina bị các nước thành viên hoãn lại không biết đến bao giờ vì không muốn làm mất lòng Putin.

Nhưng nay trước sự kháng cự anh hùng của cả một dân tộc, Ukraina đã được công nhận là ứng cử viên của Liên Hiệp Châu Âu, đang hướng về một Nhà nước pháp quyền và một nền kinh tế cạnh tranh. Về các giá trị dân chủ, chính những người sẵn sàng chết cho châu Âu mới đang dẫn dắt châu lục này. Tác giả kết luận bằng lời kêu gọi đồng thời là tựa bài báo « Các bạn Ukraina thân mến, hãy nhanh chóng đến đây, các bạn có bao nhiêu là điều để chúng tôi học hỏi ».

Lính Nga sử dụng chiến hào để rút lui nhưng không thoát

Bài này đã được đăng trong Bình luận. Đánh dấu đường dẫn tĩnh.